Pracownik w kryzysie: jak rozpoznać sygnały i wesprzeć

Pracownik w kryzysie: jak rozpoznać sygnały i wesprzeć

Udostępnij artykuł

Ola Jarosz i Kasia Gryzło o tym, jak rozpoznać pracownika w kryzysie, skąd biorą się kryzysy w pracy i jak rozmawiać, żeby nie zaszkodzić.

W skrócie

  • Kryzys to stan przeciążenia, w którym zasoby przestają wystarczać. Może wynikać z pracy albo z życia prywatnego – pracownik przynosi go ze sobą do biura.
  • Sygnały: spadek produktywności albo ucieczka w pracę, cynizm i „krótki lont”, dużo lęku, smutku lub złości, drobne „wędki” rzucane mimochodem.
  • Rozmowę zaczynaj od siebie i bez oceny: „trochę za tobą tęsknię” zamiast „jesteś mniej zaangażowany”.
  • Wspierać można bez budżetu: mail o zdrowiu psychicznym, prosta procedura, check-iny i zasada „no questions asked”.
  • Osoba, która wspiera innych, też potrzebuje własnego wsparcia.

Pracownik w kryzysie rzadko mówi o tym wprost. Częściej widać to w zachowaniu: ktoś, kto zawsze był życzliwy, zaczyna odpowiadać sarkazmem, ktoś inny zostaje w biurze do późna albo przestaje się odzywać na spotkaniach. Kasia Gryzło, CEO i założycielka HearMe oraz Hedepy for Business, rozmawia z Olą Jarosz, psycholożką i coachką, o tym, jak rozpoznać pracownika w kryzysie, skąd biorą się kryzysy w miejscu pracy i co lider oraz HR mogą zrobić od razu, nawet bez budżetu.

Jeśli Ty lub ktoś z Twojego otoczenia potrzebuje pilnego wsparcia: Centrum Wsparcia 800 70 2222 (całodobowo), telefon zaufania 116 123, dla dzieci i młodzieży 116 111, w zagrożeniu życia 112.

Czym jest kryzys u pracownika?

To stan przeciążenia i nagromadzonego stresu, w którym codzienne sposoby radzenia sobie przestają wystarczać. Kryzys może wynikać z pracy, ale też z życia prywatnego: żałoby, choroby, rozstania. Nie da się go zostawić w szatni.

„Nie mamy tego pstryczka pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym.” – Ola Jarosz, psycholożka i coachka (zobacz fragment)

Po czym poznać, że pracownik przeżywa kryzys?

Po zmianie – zachowania, tempa albo tonu. Warto zwrócić uwagę na:

  • produktywność: wyraźny spadek albo odwrotnie: ucieczkę w pracę i zostawanie do późna,
  • emocje: dużo lęku, smutku, bezradności lub złości,
  • ton: cynizm, sarkazm i „krótki lont” u kogoś, kto wcześniej był życzliwy,
  • „wędki”: drobne sygnały rzucane mimochodem, np. „piję dziś szóstą kawę i nie mogę się obudzić”.

Jeśli zauważasz takie sygnały u kogoś, kto „świetnie sobie radzi”, przeczytaj też tekst o wysokofunkcjonującym kryzysie w pracy.

Pracownik w kryzysie – sygnały, pierwsza rozmowa i działania bez budżetu

Jak zacząć rozmowę z pracownikiem w kryzysie?

Mów o sobie i o tym, co widzisz, a nie o tym, jaki jest pracownik. Zamiast „jesteś mniej zaangażowany” powiedz „trochę za tobą tęsknię” albo „martwię się o ciebie, ale może to tylko moje wrażenie”.

„Wiesz co, ostatnio mi cię brakuje. Zastanawiam się, czy u ciebie jest wszystko okej.” – Ola Jarosz o tym, jak otworzyć rozmowę (zobacz fragment)

Kilka zasad, które pomagają nie zaszkodzić:

  • Daj wybór. Druga osoba może nie podjąć rozmowy i to też jest w porządku.
  • Dawaj gotowe opcje, nie otwarte pytania. Osobie w kryzysie łatwiej wybrać („kanapka czy zupa?”) niż odpowiedzieć na „czego potrzebujesz?”.
  • Najpierw z nim, potem z innymi. Jeśli martwisz się o kolegę, porozmawiaj najpierw z nim, a nie za jego plecami z przełożonym.
  • Nie diagnozuj. Twoją rolą jest zauważyć, wysłuchać i pokazać, gdzie szukać pomocy.

Więcej o bezpiecznej reakcji lidera piszemy w artykule Pracownik w kryzysie psychicznym: jak lider może bezpiecznie zareagować.

Zasady obcej planety i Vegas

Ola proponuje dwie proste zasady na każdą wspierającą rozmowę:

  • Zasada obcej planety: słuchamy, żeby zrozumieć, a nie ocenić – jak przybysz, który niczego nie zakłada z góry.
  • Zasada Vegas: to, co pada w rozmowie, zostaje między nami, chyba że wspólnie ustalimy inaczej.

„Jak się rozmawia z drugim człowiekiem, to trochę tak, jakbyśmy lądowali na obcej planecie.” – Ola Jarosz (zobacz fragment)

Jakie są najczęstsze przyczyny wypalenia w pracy?

Ola wymienia m.in.:

  • nadmiar zadań i presję czasu,
  • brak docenienia,
  • konflikt wartości i brak sensu w pracy,
  • niewspierający styl zarządzania,
  • poczucie niesprawiedliwości, które działa na wypalenie „jak papieros na płuca”.

Jeśli w zespole widać przeciążenie, pomocny będzie tekst Przeciążenie w pracy – jak HR może je rozpoznać i zatrzymać, a o rozmowie z pracownikiem z wypaleniem opowiada Monika Kawecka w odcinku Wypalenie zawodowe u pracownika: jak rozmawiać i wspierać.

Co HR i lider mogą zrobić bez budżetu?

Dużo, bo najważniejsza jest komunikacja i przewidywalność:

  • Mail do zespołu, że zdrowie psychiczne jest tak samo ważne jak fizyczne.
  • Prosta procedura: do kogo się zwrócić, jakie są benefity, numery telefonów zaufania.
  • Cotygodniowe check-iny i podsumowania projektów, także na poziomie emocji.
  • Zasada „no questions asked”: proszę o pomoc z zadaniami, nikt nie dopytuje dlaczego.

Kto wspiera wspierających?

Lider i HR, którzy biorą na siebie trudne rozmowy, też potrzebują własnej sieci wsparcia – jak podkreśla Ola, nie da się długo wspierać innych, samemu nie mając oparcia.

„My wspieramy, bo my jesteśmy wspierani.” – Ola Jarosz (zobacz fragment)

„Zasługujemy zawsze na to, żeby być zdrowym, i zawsze zasługujemy na wsparcie.” – Ola Jarosz (zobacz fragment)

W Hedepy for Business pracownicy i menedżerowie mają dostęp do infolinii 24/7, na której odbiera psycholog, a w nagłej sytuacji uruchamiamy interwencję kryzysową w ciągu 1 godziny.


© Hedepy sp. z o.o.

Jeśli stan zdrowia psychicznego zagraża Tobie lub osobom z Twojego otoczenia, niezwłocznie skontaktuj się z telefonem zaufania (pod numerem: 116 123).
Nasi psychoterapeuci lub Hedepy sp zoo. nie ponoszą odpowiedzialności za Twój stan zdrowia.

VisaMastercardGoogle PayApple PayPayPal