Niebezpieczny gaslighting: nie pozwól, aby manipulacje psychiczne cię pokonały

Niebezpieczny gaslighting: nie pozwól, aby manipulacje psychiczne cię pokonały


Udostępnij artykuł
Nie podoba Ci się sposób, w jaki ktoś Cię traktuje, ale jednocześnie zastanawiasz się i zaczynasz wątpić pod wpływem tej osoby, czy Twoje uczucia są słuszne. A co jeśli po prostu się oszukujesz i to twoja wina?

Brzmi znajomo? Zwróć uwagę na takie momenty i zachowania. Być może ktoś manipuluje tobą za pomocą jednej z najbardziej podstępnych form manipulacji zwanej-gaslightingiem. Przyjrzyjmy się, jak rozpoznać tę manipulację w związku i jak z nią walczyć.

Czym jest gaslighting?

Gaslighting to forma manipulacji psychologicznej i znęcania się emocjonalnego, podczas której manipulator próbuje zmienić Twoje postrzeganie rzeczywistości. Próbuje  cię przekonać, że twoje własne wspomnienia lub uczucia nie są prawdziwe ani ważne. Twierdzi, że wyobrażasz sobie różne rzeczy, jesteś nadwrażliwy, wyolbrzymiasz lub że rzeczy potoczyły się zupełnie inaczej. Wielokrotnie zaprzecza temu, co się wydarzyło, próbuje zmylić, zaprzeczyć, kłamać i poniżać.

Gaslighting może zacząć się subtelnie, ale stopniowo doprowadzi cię do punktu, w którym zadasz sobie pytanie, czy w ogóle jesteś normalny. To nie tylko zwykłe kłamstwa, ale systematyczne i często celowe zniekształcanie rzeczywistości. Dlatego gaslighting ma zazwyczaj charakter długoterminowy. A to jeszcze bardziej utrudnia dostrzeżenie problemu.

Gaslighting nie ma dosłownego tłumaczenia w Polsce i w naszym języku. Ale jego nazwa ma ciekawe pochodzenie. Wywodzi się z thrillera filmowego Gaslight z lat 40. XX wieku. W nim mężczyzna próbuje przekonać żonę, że oszalała, aby umieścić ją w ośrodku psychiatrycznym i odebrać jej majątek. Jedną z jego taktyk manipulacji jest przyciemnianie świateł gazowych w domu. Następnie przekonuje żonę, że nie są przyćmione. Czyniąc to, próbuje podważyć jej pewność siebie w tym, co postrzega, i prowadzi ją do wniosku, że postradała zmysły.

gaslighting1.jpg

Jaki jest tak naprawdę cel manipulatora? I czemu to robi?

Manipulatorzy próbują zdobyć nad tobą władzę. Zwykle mają niską samoocenę i w ten sposób rekompensują sobie własne braki. Chcą cię kontrolować i mieć nad tobą kontrolę. Aby zbudować własne poczucie własnej wartości, aby poczuć się silniejszymi. Bardzo często takie osoby cierpią na zaburzenia osobowości, takie jak narcyzm.

Najczęściej różnorodne formy manipulacji występują w  związku partnerskim, ale celem mogą być także inni członkowie rodziny, podwładni lub współpracownicy w pracy.

Dzięki mediom społecznościowym gaslighting zostało wykorzystane na jeszcze większą skalę i może być formą kontroli mas. Jego narzędziami stały się teorie spiskowe, fałszywe wiadomości  (tzw.: fake newsy) i trolling internetowy. Ale dzisiaj będziemy trzymać się gaslightingu jako formy manipulacji w relacjach osobistych, ponieważ masz moc samodzielnego wpływania na nie.

Jak mogę rozpoznać gaslighting?

Im dłużej jesteś narażony na działanie gaslightingu, tym staje się ono trudniejsze do rozpoznania. Manipulator próbuje podważyć Twoją percepcję i pewność siebie. Często zaczynasz szukać winy w sobie. Uważasz, że reagujesz przesadnie, że to się nie wydarzyło w ten sposób lub że zasługujesz na takie traktowanie. Zaczynasz w siebie wątpić.

Manipulator często próbuje Cię przekonać, że mu na Tobie zależy i chce Ci pomóc. To sprawia, że ​​wszystko staje się jeszcze bardziej skomplikowane.

Oto znaki ostrzegawcze, po których można rozpoznać gaslighting:

  • Kiedy się kłócicie z partnerem doprowadza cię to zawsze do wniosku, że może nie zapamiętałeś czegoś właściwie, po kłótni masz lawinę myśli “jak było” 
  • Często przepraszasz za coś, bo czujesz się źle. Ale tak naprawdę nie wiesz za co, 
  • Masz coraz większe trudności z samodzielnym podejmowaniem nawet drobnych decyzji. Twoja pewność siebie zostaje podważona i możesz nawet nie rozpoznać siebie. Czujesz się niekompetentny.
Gaslighting to okrutna, wysublimowana i często zbyt późno dostrzeżona forma przemocy psychicznej w relacji, gdzie rodzic, partner lub partnerka stosuje emocjonalne techniki manipulacji wobec dziecka lub partnera. Celem jest wprowadzenie drugiej osoby w permanentny stan poczucia winy, dezorientacji co do jej zachowania i reakcji a w końcu zwątpienia we własne postrzeganie rzeczywistości i zdrowy rozsądek. Niebezpieczeństwo polega na tym, że z czasem osoba poddana tej formie przemocy zaczyna podważać swoje reakcje i działania, wpada w dezorientację co jest dobre a co nie, żyje w ciągłym napięciu emocjonalnym i odizolowuje się od innych. Osoba stosująca gaslightingn staje się jedyną osobą, która mówi jej co jest dobre a co złe. Co można w takiej sytuacji zrobić? Przede wszystkim nie dać się odizolować od innych i szukać wsparcia społecznego. Juz rozmowa z przyjacielem, czy z członkiem rodziny może pokazać, że nie wszystko jest tak, jak mówi mi partner. Dobrym sposobem wsparcia jest rozmowa z psychoterapeutą, który pozwoli rozpoznać i zrozumieć mechanizmy tej manipulacji emocjonalnej stosowane przez drugą osobę.
Zbigniew Mlak
Zbigniew Mlak

5 przykładów zachowania i manipulacji gaslightingu:

Ale spójrzmy na to bardziej szczegółowo, aby mieć pewność. Oto typy stwierdzeń, których lubią używać manipulatorzy.

Kwestionowanie twoich wspomnień:

  • „To się nigdy nie wydarzyło/ stało“
  • „Nie wiem o czym mówisz“
  • „Nigdy tego / czegoś takiego nie powiedziałem/am“

Deprecjonowanie Twoich emocji

  • „Nie bierz tego tak serio.“
  • „Przesadzasz.“

Zmiana tematu, kiedy chcesz poruszyć temat swoich emocji

  • „Dobra daj spokój. Lepiej powiedz mi …“
  • „Nie psuj nam dnia. Może pogadajmy o czym przyjemniejszym…“

Obwinianie Cię

  • „To ty jesteś przewrażliwony/a.“
  • „Powinnaś/Powinieneś zastanowić się lepiej nad swoim zachowaniem, zamiast

Zaprzeczanie rzeczywistości

  • „To tylko twoja wyobraźnia“
  • „Bez sensu to jest. Jak na to wpadłeś/aś?“

Gaslighting może występować także w pracy

To może wyglądać na przykład tak, że menedżer obwinia Ciebie lub Twój zespół za nieudany projekt. Jeśli sprzeciwiasz się temu, ponieważ decyzja należała do niego, może odpowiedzieć, że źle zrozumiałeś jego rolę w projekcie lub że tak nie było.

Innym przykładem może być sytuacja, gdy ktoś nie wysyła Ci zaproszenia na spotkanie, a potem zastanawia się, dlaczego się nie pojawiłeś. Nie przyznają się, że nie wysłali Ci zaproszenia i nie będą Cię winić. Są pewni, że to przeoczyłeś.

gaslighting2.jpg

Jak odpowiedzieć na taką formę manipulacji?

Pierwszą rzeczą do zapamiętania jest to, że nie jesteś wszystkiemu winien. Twoje uczucia są w porządku i na swoim miejscu. Zaufaj im i zaufaj sobie. Jeśli czujesz, że coś jest nie tak, prawdopodobnie tak jest.

Główną obroną przed gaslightingiem i wszelkimi innymi rodzajami manipulacji jest pewność siebie, asertywność i wyznaczanie granic. Ale w poważniejszych sytuacjach trzeba pójść dalej, aby się bronić.

Konkretne rady i kroki, które pomogą ci osłabić manipulatora:

  • Nie pozwól mu umniejszać Twoich uczuć – jeśli manipulator powie Ci, że jesteś zbyt wrażliwa lub reagujesz przesadnie, odpowiedz śmiało: „Nie mów mi, jak mam się czuć. Tak właśnie się teraz czuję i nie podoba mi się Twoje zachowanie.”
  • Broń swojej wersji/ wspomnień – nie pozwól mu wmówić, że coś wydarzyło się inaczej, niż było w rzeczywistości. Możesz powiedzieć: „Wiem, co widziałem/am i jestem tego w 100% pewien”.
  • Dokumentuj wydarzenia – jeśli on lub ona zawsze się z tobą kłóci, i twierdzi że rzeczy potoczyły się inaczej, zacznij je dokumentować. Zapisuj takie sytuacje lub nagraj to od razu, jeśli możesz.
  • Włącz innych – Opisz swoje przeżycia bliskim. Jeśli jest to problem w pracy, zapytaj kolegów. Otrzymasz inną obiektywną perspektywę i może się okazać, że widzą to w ten sam sposób.
  • Nie graj w tą grę – Ustal mocne granice i komunikuj je spokojnie i wyraźnie. Jeśli się ich nie trzyma. Możesz na przykład powiedzieć: „Jeśli nadal będziesz rzucał oskarżenia, nie będę już z tobą dyskutować na ten temat”.
  • Unikaj izolacji – w ciężkich przypadkach osoba z relacji może próbować odizolować Cię od innych, aby ułatwić sobie kontrolę nad Tobą. Nie pozwól, aby stanął/ęła  między tobą a twoją rodziną lub przyjaciółmi. Jeśli on lub ona zgłasza jakieś roszczenia na ich temat, sprawdź to.

gaslighting3.jpg

Nie bądź w tym sam

Zmierzenie się z gaslightingiem jest naprawdę wyzwaniem. Może dojść do przemocy psychicznej. Zaufaj bliskim i rozważ skorzystanie z profesjonalnej pomocy terapeuty. Ważne jest, aby porozmawiać o swoich uczuciach i uzyskać perspektywę z zewnątrz. Terapeuta może pomóc Ci spojrzeć na sytuację z trzeźwej i bezstronnej perspektywy. Doradzi Ci, jak możesz się bronić w określonych sytuacjach i pomoże Ci odłączyć się od manipulatora.

W Hedepy mamy ponad 50 zweryfikowanych psychoterapeutów, a sesję możesz odbyć już w kilka dni – online, z dowolnego miejsca, w którym czujesz się bezpiecznie. Dowiedz się jak działa psychoterapia online i umów się na wizytę za pomocą kilku kliknięć.

Zasługujesz na związek, w którym czujesz bezwarunkową miłość, szacunek i zrozumienie. Terapia pomoże Ci zerwać z takimi zachowaniami, które ci szkodzą.

Nie musisz mierzyć się z tym sam

Na koniec chcielibyśmy powiedzieć Ci ostatnią i chyba najważniejszą rzecz. To zupełnie naturalne, że w trudnej sytuacji doświadczamy fali różnorodnych emocji, o których do tej pory nie wiedzieliśmy. Każdy, naprawdę każdy kryzys ma swój początek, ale ma też swój koniec. Twój również. Dlatego, jeśli choć trochę się nad tym zastanawiasz, poproś o pomoc psychologa, psychiatrę, psychoterapeutę lub coacha. Nie mierz się z tym sam. Możesz znaleźć pomoc na przykład na Hedepy.pl  gdzie znajdziesz dziesiątki psychoterapeutów,  spośród których możesz wybrać tego, który Ci najbardziej odpowiada i umówić się na następny dzień. Spotkanie odbywa się online, w zaciszu Twojego własnego domu.

Zastanawiasz się nad terapią?

Zdecydowanie warto spróbować
Aby terapia była skuteczna, pomożemy Ci znaleźć najlepszego terapeutę, który będzie dopasowany do Twoich potrzeb
Dzięki krótkiemu testowi pomożemy Ci w 5 minut znaleźć kogoś kto cię wysłucha
Starannie dobieramy naszych terapeutów
Starannie dobieramy naszych terapeutów
Zanim terapeuci dołączą do naszej społeczności, przechodzą wymagający proces selekcji. Weryfikujemy ich wykształcenie i odbyte szkolenia oraz praktykę w pracy z pacjentami.
Pomożemy Ci znaleźć najlepszego terapeutę
Pomożemy Ci znaleźć najlepszego terapeutę
Za pomocą krótkiego testu wskażemy Ci trzech psychoterapeutów, najlepiej dopasowanych do Twoich potrzeb.
Uzupełnimy terapię materiałami edukacyjnymi w formie video
Uzupełnimy terapię materiałami edukacyjnymi w formie video
Dla subskrybentów oferujemy 60 lekcji w formie video online na tematy o szeroko pojętym zdrowiu psychicznym
Rozpocznij test
Hedepy
Zapisz się do newslettera Hedepy
Porady, rabaty, aktualności
By subscribing you agree to our personal data processing principles
Śledź nas na @hedepypl
#NieBądźcieSami
Przejdź do Instagrama
https://www.instagram.com/p/CughfDYo0t1/https://www.instagram.com/p/CtdqYCMIW70/
https://www.instagram.com/p/CsBB6CLIXq-/https://www.instagram.com/p/CU2BL9_oazt/
https://www.instagram.com/hedepypl
https://www.instagram.com/p/CvogYhxq46s/https://www.instagram.com/p/Ct_QYYMs0WY/
Footer

VisaMastercardGoogle PayApple PayPayPalKlarna